2001ء-شى جىلدىڭ 11-شى قىركۇيەك وقيعاسىنان 13 جىلدان كەيىن امەريكا حالقىنىڭ شامامەن جارتىسى ەلدىڭ جاعدايىن بۇرىنعىدان دا تىنىشسىز دەپ سانايدى. بۇل تۋرالى يران قازاق راديوسى جازدى.
11ء-شى قىركۇيەكتە ورىن العان لاڭكەستىك وقيعانىڭ جىلدىعىنىڭ قارساڭىندا الىنعان ساۋالناما امەريكا ۇكىمەتىنىڭ لاڭكەستىككە قارسى باعدارلامالارىنىڭ امەريكالىق ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتپەگەنىن كورسەتكەن. 2001ء-شى جىلدىڭ 11ء-شى قىركۇيەگى – امەريكانىڭ ساياسي-قاۋىپسىزدىك ومىرىندەگى ماڭىزدى ماسەلە. بۇل كۇنى شامامەن 200 جىلدىڭ ىشىندە ءبىرىنشى رەت امەريكانىڭ جەرى سىرتقى دۇشپاننىڭ شابۋىلىنا تاپ بولدى. شابۋىل الىس نەمەسە ماڭىزدى ەمەس جەرلەرگە جاسالعان جوق. شابۋىل امەريكانىڭ استاناسى ۆاشينگتون مەن بۇل ەلدىڭ ەكونوميكالىق ورتالىعى نيۋ-يورككە جاسالدى. نيۋ-يوركتەگى الەمدىك ساۋدا ورتالىعىنىڭ ءجۇز قاباتتى عيماراتتارىنىڭ قۇلاۋى امەريكانىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قادام باسۋىنا سەبەپ بولعان 1941ء-شى جىلعى پەرل-حاربور پورتىنداعى امەريكانىڭ تەڭىز بازاسىن باسىپ كىرۋمەن سالىستىرىلدى.
11ء-شى قىركۇيەك وقيعاسىنان كەيىنگى كۇنى امەريكانىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى دجوردج بۋش لاڭكەستىككە قارسى الەمدىك سوعىستى باستادى. سودان سوڭ ءبىر ايعا جەتپەس ۋاقىتتا ءال-قايدانى قۇرتۋدى سىلتاۋراتىپ، امەريكا اۋعانستانعا قارسى شابۋىلىن باستادى. ەكى جىلدان كەيىن 2003ء-شى جىلى يراكتى باسىپ الدى. سول كەزدەن امەريكا دۇنيەجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە اسكەري جانە تىڭشىلىق قۇرالدارىمەن لاڭكەستىككە قارسى سوعىس جۇرگىزۋدە. سول سەبەپتى امەريكالىق قايراتكەرلەر دۇنيەجۇزىنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىندە تىڭشىلىق جاسايتىن ارنالار قۇرىپ، ازاپ-قورلىق كورسەتەتىن جاڭا ادىستەردى پايدالانۋ ءۇشىن كوپ قارجى جۇمساعاندارىمەن الەم لاڭكەستىك پەن قاتىگەزدىكتەن بوسامادى.
وسى كۇندەرى، 11ء-شى قىركۇيەك وقيعاسىنىڭ قارساڭىندا تاياۋ شىعىس، اسىرەسە يراك پەن سيرياداعى وقيعالار امەريكا ۇكىمەتىنىڭ لاڭكەستىكپەن كۇرەسۋ جوبالارىنىڭ ناتيجەسىز قالعانىن كورسەتىپ وتىر. وتكەن بىرنەشە اپتادا امەريكا حالقى يراك-سيريا يسلام مەملەكەتى (يسيم) لاڭكەستىك توبى سودىرلارىنىڭ ەكى امەريكالىق ءجۋرناليستى باۋىزداۋلارىنا كۋا بولدى. اتالمىش توپ امەريكالىقتاردىڭ قانىن توگىپ، ءوز تۋىن اق ءۇيدىڭ ۇستىنە تىگەتىندىكتەرى تۋرالى ەسكەرتتى. يسيم لاڭكەستىك توبىنىڭ مۇمكىندىكتەرىنە كوڭىل بولە، بۇل سوزدەرىنىڭ داقپىرت ەكەنى ايقىن بولعانىمەن، 11ء-شى قىركۇيەك وقيعاسىنان 13 جىل وتكەننەن كەيىن امەريكانىڭ ءال-قايدا توبىنان دا قاتەرلى توپپەن كەزىككەنى ايقىندالىپ وتىر. ءتىپتى ءال-قايدانىڭ ءوزى دە ىشكى وسالدىعى مەن بەن لادەن سىندى باسشىسىنىڭ جوقتىعىنا قاراماستان اقىرعى كەزدە ازيانىڭ وڭتۇستىگىندە ارەكەتتەرىن كەڭەيتەتىن جوبالارىن جاريالادى. سونىمەن قاتار ءال-شاباب جانە بوكوحارام سىندى لاڭكەستىك توپتار دا سومالي مەن نيگەريا ەلدەرىندە بەيبەرەكەتتىك تۋدىردى. قالاي بولعاندا دا بۇل كۇندەردىڭ وقيعالارى امەريكا ۇكىمەتىنىڭ قوقان-لوققىلارعا قارسى قاۋىپسىزدىك ورناتۋ تۋرالى بەرگەن ۋادەلەرىن ىسكە اسىرعىسى كەلمەگەنىن نەمەسە اسىرا الماعانىن كورسەتتى. وسى ۋاقىتتا امەريكالىقتار ءھام اقشالارىنان، ءھام ازاماتتىق جەكە قۇقىقتارىنان، ءھام قاۋىپسىزدىكتەرىنەن ايرىلدى. بۇل جاعدايدىڭ كەلەشەكتە دە وزگەرە قويۋى قيىن.
